Spot Fiyat Nedir?
Spot fiyat, bir varlığın hemen satın alınması ve teslimatı için mevcut piyasa fiyatını temsil eder. Kripto para piyasalarında, bir borsa üzerinde bir kripto parayı anında satın alabileceğiniz veya satabileceğiniz fiyatı ifade eder.
Özellikler
Ana Özellikler
- Anlık uzlaşma
- Doğrudan varlık değişimi
- Gerçek zamanlı fiyatlandırma
- Piyasa odaklı değerleme
Fiyat Oluşumu
- Arz ve talep
- İşlem hacmi
- Piyasa derinliği
- Emir defteri dinamikleri
Piyasa Etkisi
Ticaret Uygulamaları
- Doğrudan ticaret referansı
- Türev fiyatlandırması
- Portföy değerlemesi
- Ticaret stratejisi temeli
Fiyat İlişkileri
- Vadeli işlemler temeli
- Opsiyon kullanım referansı
- Endeks hesaplamaları
- Borsa arası arbitraj
İlgili Terimler
Basitçe anlatmak gerekirse
Spot fiyati, bir varligin anlik "gercek" fiyati -- hemen alip satabileceginiz fiyat. Turev urunlerin (futures, perpetuals) aksine, spot'ta gercek varligi satin alirsiniz. Borsa ekranlarindaki o sayidir: BTC = 67.000$. Basit, net, anlasilir.
Gercek dunya ornegini
Binance'de BTC/USDT spot fiyati 67.120$ (best ask) / 67.080$ (best bid) gosteriyor. Siz 0.5 BTC spot piyasadan almak istiyorsunuz. Market order verdiginizde ~67.105$ ortalama fiyatan alisiniz (spread + kayba dahil). Ayni anda BTC perpetual futures fiyati 67.350$ -- 245$ premium (funding rate'dan kaynaklanıyor). Spot = gercek fiyat, futures = spekulatif fiyat.
SSS
S: Spot ve arasindaki fark nedir? C: Spot'ta gercek varligi sahip olursunuz (cuzdaniniza cekersiniz). Futures/perpetual'da sadece kontrata sahip olursunuz -- varlik sizin degil, sadece fiyat hareketinden kazanc/kayip yasarsiniz. Spot = varlik sahipligi, turev = bahis.
S: Neden spot ve futures fiyatlari farklidir? C: Farkin ana nedeni "funding rate" -- long pozisyon tutanlar short'lara (veya tersi) odeme yapar. Ayrıca arz/talep dengesizlikleri ve vadeye kalan sure de etkir. Bu farka "basis" veya "premium/discount" denir.
S: Kingfisher spot-futures arbitraj firsatlari gosterir mi? C: Evet, Kingfisher spot ve turev fiyatlarini yan yana sunar. Basis (fark) normalden yuksekse = arbitraj firsati olabilir. Ayrıca funding rate uyarilariyla hangi yonde pozisyonların odendigini gosterir.
S: Spot alim icin en iyi borsa hangisi? C: Guvenlik, likid ve ucretler esit agirliktadir. Binance ve Coinbase en yuksek spot likiditesine sahiptir. Kendini saklama (self-custody) planlayanlar icin donustirme ucretleri de onemlidir -- bazen %0.5-1'e kadar cikabilir.
S: Spot trading'in vergi etkileri nelerdir? C: Ulkeye gore degisir, ancak genel kural: her spot islem = bir "realized gain/loss" olayi. Kisa vadeli (1 yildan az) genellikle yuksek oranda, uzun vadeli (1 yil+) dusuk oranda vergilenir. Turevlerde ise unrealized PnL de margin call tetikleyebilir.
Ilgili terimler
- Piyasa Fiyati
- Mark Fiyati
- Index Fiyati
- Turev Urunler
Derinlemesine: ilgili makaleler
- Kripto Turev Analizi -- Spot-turev iliskileri
- Baslangic Rehberi -- Kingfisher ile spot ve turev verileri