Tasfiye Nedir?
Tasfiye, bir kaldıraçlı işlem pozisyonunun, yatırımcının teminatının pozisyonu sürdürmek için yetersiz kalması nedeniyle borsa tarafından otomatik olarak kapatılmasıdır. Bu, zararların, bakım teminatı gereksiniminin artık karşılanamayacağı bir noktaya ulaşması durumunda gerçekleşir.
Anahtar Noktalar
Tetikleyici Koşullar
- Teminatın bakım gereksiniminin altına düşmesi
- Pazarın pozisyona karşı tasfiye fiyatının ötesinde hareket etmesi
- Kaldıraç oranını sürdürmek için yetersiz fon
Önleme
- Uygun pozisyon boyutları kullanmak
- Zarar durdurma emirleri ayarlamak
- Yeterli teminatı korumak
- Pozisyonları düzenli olarak izlemek
Etki
Tasfiyeler piyasa üzerinde önemli etkiler yaratabilir:
- Büyük tasfiyeler fiyat zincirlemelerine neden olabilir
- Birden fazla tasfiye zincir reaksiyonlarını tetikleyebilir
- Deneyimli yatırımcılar için fırsatlar yaratabilir
İlgili Terimler
Basitce anlatmak gerekirse
Likidasyon, yetersiz marjin nedeniyle borclu (kaldirac) pozisyonunun borsa tarafindan zorla kapatilmasidir. Basitce: kullandiginiz varsa ve fiyat sizin aleyhinize cok buyuk olmussa, borsa otomatik olarak aktiflerinizi satarak zarari kapatir. Bu mekanizma koruma aracidir ama trader icin katastroftir -- zarar kalici ve geri donusuzdur.
Gercek dunya ornegi
2 ETH long pozisyonu actiniz, 10x kaldirac ile 3.400 USD'dan. Marjiniz (kendi sermayiniz): 680 USD (2 x 3400 / 10). Eger ETH 3.032 USD'ya duserse (yaklasik -%10.9), pozisyonuz likide olur ve 680 USD kaybedersiniz. Kaldiracsiz (1x) ayni islem ayni dususte sadece ~72 USD kaybederdiniz.
SSS
S: Istenmeyen likidasyondan nasil kacinirim? O: Ana kurallar: uygun pozisyon boyutu kullanmak, stop-loss emirleri koymak, yeterli marji tutmak, pozisyonlari duzenli takip etmek. Pratik kural: likidasyon fiyatina en az 2-3 kat mesafe koymak.
S: Likidasyonda para ne olur? O: Tam likidasyonda butun marjinizi kaybedersiniz. Bazi borsalarda kismi likidasyon mevcuttur (pozisyonun bir kismini kapatarak marjiyi yeniler). Ek olarak likidasyon komisyonu da olabilir.
S: Kingfisher likidasyon haritalari nasil yardimci olur? O: Kingfisher, diger tradelerin pozisyonlarinin nerede yogustugunu gosteren likidasyon haritalari sunar. Bu alanlarda stop-emirlerinizi yerlestirmenizi, kaskad likidasyonlarini ticari firsatlari olarak degerlendirmenizi saglar.
S: Likidasyon her zaman kotu mu? O: Kendi pozisyonuz icin -- evet. Deneyimli tradelar ozellikle massif likidasyonlari ticari firsati olarak degerlendirirler.
S: Piyasada toplam likidasyon istatistikleri nedir? O: Yuksek volatilite gunlerinde gunluk 900M+ USD'lik toplam likidasyonlar gorulebilir. Cogu likidasyon 20x+ kaldira kullanan ve yuksek volatiliteli altcoin'lere duser.
Ilgili terimler
- Kaldirac
- Likidasyon fiyati
- Stop-loss
- Perpetual swap
Derinlemesine: Ilgili makaleler
- Likidasyondan Once Buyuk Hareketlerden Kacinmak -- Koruma stratejileri
- Likidasyon Haritalari CVD -- Zaman gerceklikte likidasyon zonlari
Basitçe anlatmak gerekirse
Likidasyon, leverage'li pozisyonun marjin yetersizliginden otomatik olarak kapatılması. Fiyat size karşı hareket ettikce marjiniz erir -- belirli bir noktaya ulastiginda borsa pozisyonu zorla kapatır. Tum parayı kaybedersiniz (veya negatif bakiye). Leverage'in karanlik tarafi.
Gercek dunya ornegini
10x leverage ile 1.000$ marjin ile BTC long aciyorsunuz (giris 65.000$). Likidasyon fiyati ~58.500$. BTC FED karari sonrasi 60.000'a duser -- hala guvendesiniz. Gece 03:00'da ani dump: 58.400'e dustu. Pozisyonunuz likide edildi. Sabah uyandinizda bakiyeniz 0$. 1.000$ gitti. Eger 2x kullansaydiniz likidasyon fiyati 32.500$ olurdu -- hayatta kalirdiniz.
SSS
S: Likidasyon fiyati nasil hesaplanir? C: Basit formull: Long pozisyon icin = Giris Fiyati x (1 - 1/Leverage). Short icin = Giris Fiyati x (1 + 1/Leverage). Ornek: 65.000 giris, 10x long -> 65.000 x 0.9 = 58.500. Borsalar genellikle biraz daha erken likide ederler (fee buffer). Kingfisher likidasyon fiyat hesaplayicisi sunar.
S: Likidasyondan nasil kacinirim? C: (1) Dusuk leverage kullanin (2-5x max yeni baslayanlar icin), (2) Her zaman stop-loss kullanin (stop likidasyondan once tetiklenmeli), (3) Yeterli marjin buffer birakin (%50+ ekstra), (4) Pozisyon boyutunu kontrol edin, (5) Volatil zamanlarda pozisyon kucultun veya cikin.
S: Cascading likidation (zincirleme likidasyon) nedir? C: Bir likidasyon digerini tetikleyen domino efekti. Long pozisyon likide olur -> satis baskisi -> fiyat dususu -> daha fazla long likide -> daha fazla satis. 2022'de Terra/LUNA iflasinda trilyon dolarlik cascading likidasyon goruldu. Kingfisher likidasyon haritalariyla bu risk alanlarini onceden gorebilirsiniz.
S: Partial likidasyon (kismi likidasyon) nedir? C: Bazı borsalar ve platformlar (ornek GMX, dYdX) tamamen yerine kismi likidasyon uygular. Pozisyonun bir kismi kapatilir, kalan devam eder. Tam likidasyondan daha merhametli ama yine de zarar. Borsa bagli mekanizma -- her platform farkli kurallara sahip.
S: Insurance fund (sigorta fonu) nedir? C: Borsanin likidasyon sirasinda yetersiz kalmasi durumunda devreye giren fon. Pozisyon bankadan daha dusuk fiyata kapatılırsa, aradaki fark insurance fund'dan karsilanir. Fund tukenuirse "socialized loss" -- tum kullanicilar paylasarak karsiiler. Guvenilir bosalarda fund her zaman yeterlidir.
Ilgili terimler
- Likidasyon Fiyatı
- Kredi Koluu
- Marjin Ticareti
- Maintenance Margin
Derinlemesine: ilgili makaleler
- Risk Yonetimi -- Likidasyon onleme stratejileri
- Leverage Etkisi -- Guvenli leverage kullanimi